|
Hond in kaart
Datum: 05-10-2007
DNA van trouwe viervoeters vergeleken
Als je een chihuahua en een Deense dog naast elkaar ziet, is het moeilijk te geloven dat het dieren van één soort zijn. Dat ze zo verschillend zijn, is helemaal de schuld van de mens. 'Canis familiaris' begon ooit als een grijze wolf, maar is na ruim vijftienduizend jaar menselijk gezelschap veranderd in een eigen soort, de hond. Pas de laatste paar eeuwen werden er allerlei rassen gefokt - er zijn er nu ongeveer vierhonderd. Het zijn grote en kleine honden, wollige en kale, agressieve en zachtaardige. De variatie is enorm. Maar genetisch gezien verschillen ze juist bijzonder weinig: het DNA van de chihuahua en de Deense dog, of welke hondenrassen dan ook, is voor ongeveer 99,85 procent identiek. Binnen een ras zijn de overeenkomsten nog veel groter. Twee jaar geleden kwam DNA-tycoon Craig Venter met een genenkaart van zijn poedel Shadow. Die was voor driekwart af en niet erg betrouwbaar. Een consortium onder leiding van Kerstin Lindblad-Toh van het Broad Institute in Cambridge (VS) heeft het nu beter gedaan en rapporteert daarover in Nature. De groep heeft de basenvolgorde van een hond voor 99 procent bepaald, waarbij iedere plek op de DNA-kaart gemiddeld 7,5 maal is bekeken. Dat maakt de uitkomst heel betrouwbaar. Tasha de boxer mocht het DNA leveren voor deze basiskaart. Zij werd uitverkoren omdat ze volgens haar fokkers extreem ingeteeld was, met andere woorden: het product van generaties lang volgehouden incest. Daardoor zijn de twee kopieën van elk chromosoom van deze hond vrijwel identiek, wat analyse gemakkelijker maakt. Dat ze door te kiezen voor een vrouwtje niets over het Y-chromosoom te weten konden komen, namen de onderzoekers voor lief. Tasha's DNA is op delen al vergeleken met dat van elf andere honden van verschillende rassen, waaronder de poedel van Venter. Op die manier zijn tussen de 2,4 miljard basenparen al 2,5 miljoen plaatsen gevonden waar verschillende letters in het DNA kunnen zitten. Wat die verschillen betekenen voor het bouwplan van de hond is nog niet duidelijk. Vanwege de inteelt die bij het fokken van nieuwe hondenrassen heel gewoon is, komen er veel ziekten met een erfelijke achtergrond bij de dieren voor. Lindblad-Toh en haar medeauteurs noemen vormen van kanker, blindheid, hartziekten, staar, epilepsie, heupdysplasie en doofheid, allemaal ziekten die ook bij mensen voorkomen. De achterliggende genetische fouten zijn bij de honden eenvoudiger te vinden. Ga maar na: tussen twee honden van hetzelfde ras zijn de genetische verschillen miniem. Het zijn nog net geen klonen van elkaar. Heeft de ene een erfelijke afwijking en de andere niet, dan moet dat aan één van de schaarse genetische verschillen liggen. Genetisch spitwerk bij honden heeft al eerder vruchten afgeworpen. Het is vooral aan de doberman pincher te danken dat de oorzaak bekend is van narcolepsie, een erfelijke aandoening waarbij mensen, en honden dus, op momenten van opwinding plotseling in slaap vallen. De genetische fout die daar schuldig aan is, werd eerst bij de honden gevonden en vervolgens ook bij mensen met de ziekte. Een vergelijking van Tasha's DNA met dat van mensen en muizen bracht overigens nog iets anders aan het licht: er zitten stukken in die precies gelijk zijn. Ze beslaan ongeveer 5 procent van het menselijke DNA. En het verrassende is, dat verreweg het grootste deel daarvan niet codeert voor een eiwit. Zulk DNA kreeg voorheen de weinig flatterende titel 'junk DNA', wat zich laat vertalen als rotzooi-DNA. Onterecht, want blijkbaar is déze 5 procent juist heel belangrijk. Zo onmisbaar zelfs, dat er nauwelijks een letter in veranderd mag worden. De meerderheid van deze plaatsen ligt vlakbij genen die een sleutelrol spelen in de embryonale ontwikkeling, schrijven Lindblad-Toh en haar collega's. Ze zullen daar dus wel iets mee te maken hebben.
Nieuwslijst |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
| | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
